Trójmiasto » Archiwum wykładów

WYKŁAD INAUGURACYJNY: Neurobiologia moralności

Data16-10-2009
WydziałNauki Matematyczno-Przyrodnicze

prof. dr hab. Jerzy Vetulani , światowej sławy ekspert z dziedziny neuropsychofarmakologii, od 1956 r. związany z Instytutem Farmakologii PAN w Krakowie, gdzie pełni funkcję kierownika Zakładu Biochemii. Jeden z najczęściej cytowanych polskich uczonych, autor kilkuset oryginalnych prac badawczych opublikowanych w specjalistycznych czasopismach krajowych i zagranicznych (sześć z tych prac zostało uznanych przez International Science Index za publikacje słynne - famous or classical paper). Laureat licznych nagród i wyróżnień naukowych (w 2003 r. otrzymał Nagrodę Prezesa Rady Ministrów za całokształt dorobku naukowego). Pod koniec lat 50. prelegent w Krakowskim Dyskusyjnym Klubie Filmowym Studentów, a także jeden z pierwszych animatorów Piwnicy pod Baranami, gdzie m.in. prowadził konferansjerkę w zastępstwie Piotra Skrzyneckiego; konsultant naukowy filmu Krzysztofa Zanussiego pt. Iluminacja (1973). Członek Kapituły Lauru Krakowa oraz Zarządu Towarzystwa Sztuk Pięknych. Autor bestselleru Jak usprawnić pamięć (1998).

Zdania filozofów na temat źródeł moralności były podzielone. Racjonaliści uważali, że moralność wypływa z rozumu, a sentymentaliści – że z afektu. W połowie XVIII wieku Adam Smith ukuł pogląd, że moralność wypływa ze zrozumienia innych ludzi i sympatii, jaką do nich czujemy. Dwa wieki później tę intuicję potwierdziło odkrycie przez włoskiego neurofizjologa Giacomo Rizzolattiego neuronów lustrzanych (są to neurony reagujące na określony ruch niezależnie od tego, kto ten ruch wykonuje). Dopiero powoli zaczynamy doceniać ich znaczenie. Dzięki neuronom lustrzanym możemy przewidywać zachowania innych ludzi, uczyć się od nich, a także wytwarzać więzi sympatii i współczucia. Neurony lustrzane umożliwiają również empatię, która uruchamia niektóre obszary mózgu aktywowane przez cierpienie obserwowane u innych, co pozwala je wspólnie przeżywać.